تاريخ انتشار : 1405/08/15 - 01:19
كد :10057
جشن میانه پاییز
جشنها و آیینهای پاییزی ایران؛ از مهرگان تا میانه پاییز
۱۵ آبان جشن میانه پاییز است. با جشنهای مهرگان، آبانگان، آذرگان و یلدا، آیینها و نکات دیدن آنها از نزدیک آشنا شوید.
ایرانیان قدیم هر فصل را با جشنهایی همراه میکردند و پاییز، فصل برداشت و گذار، چند جشن شناختهشده دارد. بعضی از آنها امروز هم در تقویم ایران هستند و در بعضی جوامع، مثل زرتشتیان، هنوز برگزار میشوند. در این راهنما با جشنها و آیینهای پاییزی ایران آشنا میشوید: مهرگان، آبانگان، میانه پاییز (گاهنبار ایاثرم)، آذرگان و شب یلدا، و میخوانید اگر دنبال تجربه فرهنگی هستید، چه نکاتی را باید رعایت کنید. ۱۵ آبان ۱۴۰۵ (جمعه) روز جشن میانه پاییز است.

تقویم سریع جشنهای پاییزی
۱۶ مهر: جشن مهرگان
۱۰ آبان: جشن آبانگان
۱۵ آبان: جشن میانه پاییز (گاهنبار ایاثرم)
۹ آذر: جشن آذرگان
۳۰ آذر: شب یلدا
جشن میانه پاییز چیست؟
جشن میانه پاییز را «گاهنبار ایاثرم» هم مینامند. این جشن چهارمین گاهنبار از شش گاهنبار سال ایران باستان است و در ۱۵ آبان، میانه فصل پاییز برگزار میشود. به گفته منابع، محور آن ستایش آفرینش گیاهان است. امروز در بسیاری از مناطق زرتشتینشین ایران این جشن در ۱۵ آبان گرامی داشته میشود. منابع درباره زمان دقیق برگزاری در ایران باستان روایتهای متفاوتی نوشتهاند، ولی میان زرتشتیان ۱۵ آبان بهعنوان جشن میانه پاییز شناخته میشود.
آیینها
آیینهای میانه پاییز ترکیبی از نیایش، همدلی، بخشش و همازوری (همکاری) است. بر اساس یک منبع، رسمها در مناطق مختلف ایران یکسان نیست و هر منطقه با اقلیم و فرهنگ خودش آیینهایی دارد. چیزهایی که با فضای این جشن همخوانی دارند: گردهمایی خانوادگی، آماده کردن خوراکیهای فصل و استفاده از محصولات پاییزی.
دیگر جشنهای پاییزی
مهرگان (۱۶ مهر)
جشن مهرگان از جشنهای بزرگ ایران باستان است و ۱۶ مهر، «مهر روز» از «مهر ماه»، برگزار میشد. این جشن در آغاز فصل برداشت قرار دارد.
آبانگان (۱۰ آبان)
آبانگان جشن آب است و به ایزدبانوی آب، آناهیتا، مربوط میشود. این جشن در فهرست جشنهای باستانی ایران در ۱۰ آبان (آبان روز) آمده است. زرتشتیان آن را هنوز برگزار میکنند.
آذرگان (۹ آذر)
آذرگان جشن آتش است و در ۹ آذر (آذر روز از آذر ماه) برگزار میشد.
شب یلدا (۳۰ آذر)
یلدا بلندترین شب سال و از زندهترین جشنهای ایرانی است که امروز هم در بیشتر خانهها با خوراکیهای فصل (مثل انار و هندوانه) و شعرخوانی برگزار میشود.
مناسبتهای محصولی پاییز در تقویم
علاوه بر جشنهای باستانی، در تقویم رسمی ایران چند مناسبت مربوط به محصولات پاییز هم هست: ۵ آبان «روز زعفران» و ۷ آبان «روز انار». اینها فرصت خوبی برای سفر به مناطق تولید و دیدن برداشت محصول است.
چطور این آیینها را از نزدیک ببینیم؟
- جشنهای باستانی بیشتر در جوامع زرتشتی، مثل یزد و کرمان و بعضی مراکز تهران، برگزار میشوند. زمان و محل را از انجمن زرتشتیان همان شهر بپرسید، چون بعضی مراسم عمومیاند و بعضی محدود.
- بعضی شهرداریها و مراکز فرهنگی هم برنامههایی به مناسبت جشنها دارند؛ اطلاعیهها را دنبال کنید.
- برای آشنایی با فضای فرهنگی، بناهای مرتبط با آب و آناهیتا (مثل معبد آناهیتا در کنگاور) و آتشکدهها را هم میتوانید ببینید.
نکات احترام به فرهنگ محلی
- در مراسم مذهبی، پوشش و رفتار مناسب داشته باشید.
- قبل از عکاسی از افراد یا مراسم، اجازه بگیرید.
- هماهنگ بروید؛ بعضی مراسم ظرفیت محدود دارند.
- این جشنها برای شرکتکنندگان مفهوم مذهبی و فرهنگی دارند؛ مثل مهمان رفتار کنید.
سؤالات متداول
جشن میانه پاییز ۱۴۰۵ کی است؟
جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵.
جشن میانه پاییز را چه کسانی برگزار میکنند؟
این جشن در بسیاری از مناطق زرتشتینشین ایران گرامی داشته میشود و ریشه در ایران باستان دارد.
آیا برای دیدن جشنها باید هماهنگی کرد؟
بله، بعضی مراسم عمومیاند و بعضی خصوصی یا محدود. با انجمن یا مرکز برگزارکننده هماهنگ کنید.
جمعبندی
جشنهای پاییزی ایران، از مهرگان تا یلدا، پلی میان طبیعت و فرهنگاند. اگر دنبال یک سفر فرهنگی هستید، میتوانید برنامه سفرتان را به یکی از این جشنها گره بزنید و با هماهنگی و احترام، تجربهای متفاوت داشته باشید.
برای مقصدهای فرهنگی، راهنمای سفر پاییزی در ایران و راهنمای سفر پاییزی به اصفهان را بخوانید.

سفری شاد را با تور های ایرانی جهانگرد تجربه کنید.